Phân vùng rủi ro sản xuất nông nghiệp do biến đổi khí hậu trên địa bàn Thành phố Thủ Đức

  • Cơ quan:

    Trường Đại học Nông Lâm Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam

  • *Tác giả liên hệ:
    This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
  • Nhận bài: 14-05-2026
  • Sửa xong: 14-08-2026
  • Chấp nhận: 03-09-2026
  • Ngày đăng: 01-10-2026
Trang: 141 - 155
Lượt xem: 24
Lượt tải: 1
★★★★★Yêu thích: , Số lượt: 0
  • ★
  • ★
  • ★
  • ★
  • ★
Bạn yêu thích

Tóm tắt:

Nghiên cứu nhằm đánh giá hiểm họa, phơi nhiễm và tính dễ bị tổn thương, qua đó phân vùng rủi ro do tác động của biến đổi khí hậu đối với quỹ đất nông nghiệp tại Thành phố Thủ Đức sử dụng phương pháp tích hợp khung đánh giá của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) với Hệ thống thông tin địa lý (GIS). Dữ liệu đầu vào được thu thập bao gồm khí tượng, thủy văn, địa hình và khảo sát nông hộ về hiện trạng sản xuất cùng năng lực thích ứng. Tiếp theo, bản đồ hiểm họa và phơi nhiễm được mô phỏng dựa trên số ngày xảy ra nắng nóng, mưa lớn, hạn hán và ngập triều. Trong khi đó, bản đồ tính dễ bị tổn thương được xây dựng dựa trên các tiêu chí về kinh nghiệm canh tác, sự đa dạng thu nhập, mức độ hỗ trợ từ tổ chức và định hướng sử dụng đất trong tương lai. Bằng kỹ thuật chồng xếp ba lớp bản đồ hiểm họa, phơi nhiễm và tính dễ bị tổn thương theo phép nhân, nghiên cứu đã thiết lập bộ bản đồ rủi ro tổng hợp cho giai đoạn cơ sở (1995-2014) và dự báo tương lai (2041-2060) theo bốn kịch bản kinh tế - xã hội (SSP1-1.9, SSP2-4.5, SSP3-7.0 và SSP5-8.5). Kết quả cho thấy sự phân hóa rủi ro rõ rệt giữa các khu vực địa lý và các kịch bản. Dưới kịch bản phát thải cao (SSP5-8.5), nắng nóng và ngập triều là hai yếu tố gây tác động nghiêm trọng nhất; ngược lại, mức độ rủi ro được giảm thiểu đáng kể ở kịch bản phát thải thấp (SSP1-1.9). Nhìn chung, nghiên cứu cung cấp bộ cơ sở dữ liệu không gian cốt lõi, hỗ trợ chính quyền địa phương hoạch định chiến lược thích ứng và phát triển nông nghiệp đô thị bền vững.

Trích dẫn
Nguyễn Duy Liêm và Phạm Nguyễn Minh Khôi, 2026. Phân vùng rủi ro sản xuất nông nghiệp do biến đổi khí hậu trên địa bàn Thành phố Thủ Đức, Tạp chí Khoa học kỹ thuật Mỏ - Địa chất, số 67, kỳ 5, tr. 141-155.
Tài liệu tham khảo

Bộ Tài nguyên và Môi trường. (2021). Kịch bản biến đổi khí hậu. NXB Tài nguyên Môi trường và Bản đồ Việt Nam.

Chí, L. (2024). Lãnh đạo TP Thủ Đức gặp gỡ, đối thoại với cán bộ, hội viên nông dân. https://hcmcpv.org.vn/tin-tuc/lanh-dao-tp-thu-duc-gap-go-doi-thoai-voi-can-bo-hoi-vien-nong-dan-1491929180

Das, S., Ghosh, A., Hazra, S., Ghosh, T., Safra de Campos, R., and Samanta, S. (2020). Linking IPCC AR4 and AR5 frameworks for assessing vulnerability and risk to climate change in the Indian Bengal Delta. Progress in Disaster Science, 7, 100110. https://doi.org/10.1016/j.pdisas.2020.100110

David, O. G., Jesús, A. C. T., Alejandro, O. S., and Heidy, V. C. B. (2021). Agricultural Drought Risk Assessment: A Spatial Analysis of Hazard, Exposure, and Vulnerability in Zacatecas, Mexico. Water, 13(10), 1431. https://doi.org/10.3390/w13101431

Garner, G. G., Hermans, T., Kopp, R. E., Slangen, A. B. A., Edwards, T. L., Levermann, A., Nowicki, S., Palmer, M. D., Smith, C., Fox-Kemper, B., Hewitt, H. T., Xiao, C., Aðalgeirsdóttir, G., Drijfhout, S. S., Edwards, T. L., Golledge, N. R., Hemer, M., Kopp, R. E., Krinner, G., … Pearson, B. (2021). IPCC AR6 sea-level rise projections (Version 20210809). https://doi.org/10.5281/zenodo.5914709

Hoa, T. M. N., Bao, P. N., Anh, T. H., Tung, V. N., and Viet, T. T. (2025). Assessment of climate change vulnerability on urban agriculture: A Case study for crop sector in Ho Chi Minh City, Vietnam. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 1540, 012013. https://doi.org/10.1088/1755-1315/1540/1/012013

Intergovernmental Panel on Climate Change. (2007). Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution to Working Group I to the fourth assessment report of Intergovernmental Panel on Climate Change (S. Solomon, D. Qin, M. Manning, Z. Chen, M. Marquis, K. Averyt, M. Tignor, and H. Miller (eds.)). Cambridge University Press.

Intergovernmental Panel on Climate Change. (2022). Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, and B. Rama (eds.)). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844

Jamshidi, O., Asadi, A., Kalantari, K., Azadi, H., and Scheffran, J. (2019). Vulnerability to climate change of smallholder farmers in the Hamadan province, Iran. Climate Risk Management, 23, 146–159. https://doi.org/10.1016/j.crm.2018.06.002

McKee, T. B., Doesken, N. J., and Kleist, J. (1993). The relationship of drought frequency and duration to time scales. Proceedings of the 8th Conference on Applied Climatology.

Nam, B. (2023). Nông dân Thủ Đức linh hoạt chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp đô thị. https://danviet.vn/giai-phap-khuyen-khich-chuyen-dich-co-cau-nong-nghiep-do-thi-20231003222543433.htm

Nguyen, K. A., Liou, Y. A., and Terry, J. P. (2019). Vulnerability of Vietnam to typhoons: A spatial assessment based on hazards, exposure and adaptive capacity. Science of The Total Environment, 682, 31–46. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.04.069

O’Neill, B., Aalst, M. van, Ibrahim, Z. Z., Ford, L. B., Bhadwal, S., Buhaug, H., Diaz, D., Frieler, K., Garschagen, M., Magnan, A., Midgley, G., Mirzabaev, A., Thomas, A., and Warren, R. (2022). Key Risks across Sectors and Regions. In H. O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, and B. Rama (Eds.), Climate Change 2022 – Impacts, Adaptation and Vulnerability (pp. 2411–2538). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844.025

Parker, L., Bourgoin, C., Martinez, A. V., and Läderach, P. (2019). Vulnerability of the agricultural sector to climate change: The development of a pan-tropical Climate Risk Vulnerability Assessment to inform sub-national decision making. PLOS ONE, 14(3), e0213641. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0213641

Pham, T. T. N., Nong, D., Archana, R. S., and Matthias, G. (2020). Vulnerability assessment of households to flash floods and landslides in the poor upland regions of Vietnam. Climate Risk Management, 28, 100215. https://doi.org/10.1016/j.crm.2020.100215

Severe Weather Information Centre. (2024). Severe Weather Observations. https://severeweather.wmo.int/observation.html

Tran, A. Q., Ngo, D. T., Espagne, E., and Trinh, T. L. (2023). A 10-km CMIP6 downscaled dataset of temperature and precipitation for historical and future Vietnam climate. Scientific Data, 10(1), 257. https://doi.org/10.1038/s41597-023-02159-2

Trần, C. L. (2024). Thành phố thông minh này sẽ làm nông nghiệp đô thị trong không gian hẹp ra sao khi đất nông nghiệp cạn kiệt? https://danviet.vn/tpthu-duc-lam-nong-nghiep-do-thi-ra-sao-khi-dat-nong-nghiep-can-dan-20240725110838537.htm

UNDP, and FAO. (2021). Vulnerability and risk assessments of agriculture sectors in Viet Nam.

Ủy ban Nhân dân TP. Hồ Chí Minh. (2022). Thuyết minh quy hoạch chung TP. Thủ Đức thuộc thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2040.

Vũ, T. L., Võ, H. L., Hồ, M. D., and Nguyễn, K. L. (2019). Phân vùng tổn thương do biến đổi khi hậu đến các huyện ngoại thành của Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp Chí Nông Nghiệp và Phát Triển, 18(5), 98–107. https://doi.org/10.52997/jad.12.05.2019.

Các bài báo khác